Giám định bồi thường bảo hiểm làm khó tòa

Được coi là thành phần không thể thiếu trong bất kỳ tranh chấp bảo hiểm nào, nhất là trong các vụ kiện ra tòa, nhưng các công ty giám định thường tìm lý do từ chối tham dự, khiến việc xét xử gặp nhiều khó khăn.

VDA cung cấp 3 chứng thư giám định

Vụ tranh chấp đòi bồi thường bảo hiểm giữa nguyên đơn là Công ty cổ phần Thép Vạn Thành và bị đơn là Công ty cổ phần Bảo hiểm Toàn Cầu (GIC) đã trải qua hơn 2 năm. Sau 3 phiên xét xử phúc thẩm vẫn chưa đi đến hồi kết, chủ yếu là do liên tục vắng bóng cơ quan giám định bảo hiểm là Công ty cổ phần Giám định Việt Đông Á (VDA).

Sau nhiều lần được Toà án nhân dân quận 3, TP.HCM gửi giấy triệu tập, cơ quan giám định này vẫn từ chối quyền tham dự (có đơn yêu cầu xét xử vắng mặt). Trong khi đó, kết quả giám định được thể hiện trong chứng thư giám định của VDA được coi là chứng cứ trọng yếu được các bên soi vào đó để đặt câu hỏi, tranh luận. Thậm chí, ở phiên sơ thẩm, đây được coi là căn cứ đặc biệt quan trọng để tòa tuyên án.

GIC đã căn cứ vào chứng thư giám định cũng như biên bản nhận hàng, thông tin khai báo tổn thất (số cuộn thép bị tổn thất là gỉ sét) để lập luận đây là tổn thất bị loại trừ theo quy định tại đơn bảo hiểm. Do đó, GIC cho rằng, việc từ chối bồi thường tổn thất đối với lô hàng cuộn thép của Thép Vạn Thành là phù hợp với quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, Thép Vạn Thành cũng lấy chứng thư giám định làm căn cứ để yêu cầu GIC bồi thường tổn thất.

Vấn đề nằm ở chỗ, trong vụ tranh chấp này có tới 3 chứng thư giám định, đều được cung cấp bởi VDA. Cả 3 chứng thư có cùng số VDA51605 ngày 15/9/2015, trong đó 2 chứng thư được ký tên Giám định viên Hoàng Thanh Tùng, đóng dấu hình chữ nhật, một chứng thư ký tên Trưởng phòng giám định Hoàng Thanh Tùng, đóng dấu tròn.

Do đó, trước thời điểm diễn ra phiên xét xử phúc thẩm lần ba, Tòa án nhân dân TP.HCM đã gửi công văn ngày 17/11/2017, hỏi bên giám định một số nội dung liên quan như có đúng là VDA đã phát hành 3 chứng thư giám định nêu trên hay không? Chứng thư sau cùng (đóng dấu tròn) có mâu thuẫn với 2 chứng thư trước đó (đóng dấu chữ nhật) hay không? Có bao nhiêu cuộc thép vị ẩm ướt, hoen ố do hiện tượng đổ mồ hôi/hấp hơi, bao nhiêu cuộn thép bị gỉ sét.

Nhưng theo Thẩm phán Ngô Văn Dũng, chủ tọa phiên tòa, câu trả lời nhận được từ phía cơ quan giám định là chung chung, không rõ ràng.

… và xin phép vắng mặt

“Do phải tập trung giải quyết rất nhiều vấn đề về lợi ích của người lao động trong Công ty trước tình hình kinh tế khó khăn nên VDA xin phép không tham dự theo yêu cầu của Tòa án và đề nghị xem xét cho Công ty được vắng mặt trong các buổi hòa giải và xét xử/triệu tập của Toà án theo quy định của pháp luật”, VDA nêu lý do.

Tình trạng chung?

Thẩm phán một tòa kinh tế tại TP.HCM cho biết, tại nhiều vụ tranh chấp bảo hiểm tương tự, cũng như tại một số mảng khác, cơ quan giám định thường không mặn mà tham dự phiên toà, thiếu thiện chí trong việc phối hợp giải quyết vụ việc.

Trong vụ tranh chấp bảo hiểm khác tại Hà Nội cách đây 2 năm, một công ty giám định cũng có cách hành xử tương tự VDA. Vụ việc bị kéo dài chỉ vì công ty giám định thiếu thiện chí, thiếu hợp tác.

Một công ty giám định khác (xin được giấu tên) chia sẻ, trong những vụ án như trên, cơ quan giám định có quyền từ chối tham dự phiên tòa và tham gia hầu tòa khiến họ mất nhiều hơn được, nên “tránh cho lành”.

Xem thêm:

Tư vấn bồi thường bảo hiểm
Bồi thường bảo hiểm tài sản
Bảo hiểm tài sản
Bảo hiểm ôtô
Bồi thường bảo hiểm trách nhiệm dân sự

Chây ỳ bồi thường bảo hiểm cho khách hàng

Khi ký hợp đồng bảo hiểm, phía công ty rất vui vẻ hứa sẽ bảo đảm quyền lợi cho “thượng đế”. Nhưng chúng tôi xảy ra rủi ro thì công ty bảo hiểm hạch sách đủ điều để phủ nhận trách nhiệm. Đến nay gần một năm, chúng tôi chưa nhận được thường thường theo hợp đồng bảo hiểm đã ký. Công ty bảo hiểm tìm mọi lý do để hạ số tiền thiệt hại của chúng tôi

gian nan đòi tiền bồi thường bảo hiểm

Đó là bức xúc của ông Phạm Công Bằng (SN 1964, đại diện Công ty TNHH một thành viên sản xuất và thương mại dịch vụ PCM (gọi tắt là Công ty PCM, trụ sở tại khóm 8, phường 8, TP.Cà Mau) đối với kiểu giải quyết kỳ lạ của Công ty BH Bưu Điện Cà Mau (PTI Cà Mau).

Tai hoạ bất ngờ

Ngồi tiếp chuyện với chúng tôi, ông Phạm Công Bằng chua xót: “Tai họa bất ngờ ập đến, chúng tôi không lường được. Sau vụ hỏa hoạn, công ty nhanh chóng khắc phục để nuôi hàng trăm công nhân nhưng cần phải có nguồn vốn. Thiệt hại trước mắt, hợp đồng còn giá trị nhưng để nhận được tiền bồi thường quá khó”.

Ngày 9-5-2016, Công ty PCM có ký hợp đồng bảo hiểm hỏa hoạn và các rủi ro đặc biệt với Công ty BH Bưu Điện Cà Mau. Theo như hợp đồng này, tổng giá trị tài sản được BH là 12 tỷ đồng, thời hạn BH từ ngày ký đến hết ngày 9-5-2017, giá trị hợp đồng là 24 triệu đồng.

Ông Bằng cho biết thêm, để nhà máy sản xuất than sạch đi vào hoạt động, phía công ty đã được UBND tỉnh Cà Mau phê duyệt DA. Do DA thuộc nhóm được hưởng chính sách ưu đãi của nhà nước nên Công Ty PCM được hỗ trợ không hoàn lại 5 tỷ đồng. Chủ DA đầu tư hàng chục tỷ đồng để xây dựng Khu sản xuất, nhà xưởng chế biến, kho thành phẩm… của công ty tại ấp Tắc Thủ (xã Hồ Thị Kỷ, huyện Thới Bình, Cà Mau).

Rạng sáng ngày 8-9-2016, khu sản xuất của công ty bị cháy. Tất cả, nhà xưởng, khu chế biến cùng với nguyên vật liệu chế biến hàng hóa, thành phẩm, bao bì, phương tiện vận tải bị cháy rụi… Đến 5 giờ 30 phút cùng ngày, đám cháy mới được khống chế thì tài sản trên diện tích 1.000m2 thành tro. Ngày 8-9-2016, Phòng cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ Công an tỉnh Cà Mau xác định, nguyên nhân vụ cháy là do sự cố đường ống sấy mùn cưa gây cháy 100% phân xưởng, mái lợp tôn và thiết bị dây chuyền sản xuất, than thành phẩm…

Theo lời ông Bằng, dù khó khăn nhưng đại diện công ty vẫn thực hiện nhiều thủ tục để đề nghị PTI Cà Mau giám định để làm căn cứ bồi thường cho công ty nhanh chóng đi vào hoạt động. Ngày 9-9-2016, giám định viên PTI Cà Mau có biên bản kiểm tra thiệt hại tại Công ty PCM. Theo đó, PTI Cà Mau ghi nhận mức độ thiệt hại ước tính khoảng 7 tỷ đồng.

Đủ cách “hành” khách hàng

Ông Bằng cho biết, gần một năm đề nghị PTI Cà Mau bồi thường thiệt hại, công ty có hơn 5 văn bản yêu cầu PTI Cà Mau thực hiện theo HĐBH. “Sau khi có biên bản xác định mức độ thiệt hại, công ty có làm công văn gởi PTI Cà Mau yêu cầu bồi thường. Ba tháng sau, chúng tôi tiếp tục có công văn đề nghị bồi thường. Ban đầu, PTI Việt Nam không đồng ý bồi thường hợp đồng BH”, ông Bằng kể.

Ngày 13-2-2017, ông Đỗ Nam, đại diện PTI Việt Nam có văn bản số 602 gởi Công ty PCM. Theo văn bản trên, PTI Việt Nam cho rằng, công ty chưa lắp đặt thiết bị phòng cháy chữa cháy theo đúng hồ sơ được Phòng cảnh sát PCCC&CNCH Công an tỉnh Cà Mau phê duyệt nên PTI có quyền từ chối bồi thường. Tuy nhiên, xét tổn thất của công ty là bất ngờ, không lường trước nên áp dụng mức chế tài 15% giá trị thiệt hại thuộc phạm vi BH theo tính toán của Công ty cổ phần tư vấn và điều chỉnh SAVVY (đơn vị giám định do PTI Việt Nam chỉ định).

Nhận được công văn trên, Công ty PCM không giấu bức xúc gởi toàn bộ hồ sơ về PCCC cho PTI Việt Nam. Ngày 17-2-2017, ông Đỗ Nam ký công văn đính chính cho rằng, Công ty PCM thực hiện đầy đủ các quy định về PCCC nên PTI không thực hiện chế tài 15% tổng giá trị tổn thất. Bên cạnh đưa lý do không chính đáng, PTI hạ giá bồi thường thiệt hại.

Ngày 20-3-2017, để sớm sửa chữa, xây dựng lại nhà xưởng, Công ty PCM có công văn đề nghị PTI Việt Nam bồi thường số tiền hơn 5,5 tỷ đồng. Ngày 3-4-2017, PTI Việt Nam có công văn đồng ý bồi thường 1,5 tỷ đồng theo kết quả giám định của Công ty cổ phần tư vấn và điều chỉnh SAVVY. Ông Bằng cho biết, kết quả trên không khách quan bởi chỉ tính riêng phần nhà nước hỗ trợ công ty đã 5 tỷ đồng, công ty bỏ hàng chục tỷ đồng để hoàn thành khu DA.

“Kết quả trên thiếu khách quan. Từ ngày xảy ra vụ hỏa hoạn, chúng tôi bị tổn thất nặng nề. Cơ sở sản xuất, nhà xưởng ngưng hoạt động hoàn toàn. Trong khi đó, PTI mới cho ứng 700 triệu đồng, không đồng ý bồi thường theo đúng thiệt hại của chúng tôi. Cách giải quyết của PTI Việt Nam đã đẩy công ty bên bờ vực thẩm”, ông Bằng khẳng định.

Xem thêm:

Tư vấn bồi thường bảo hiểm
Bồi thường bảo hiểm tài sản
Bảo hiểm tài sản
Bảo hiểm ôtô
Bồi thường bảo hiểm trách nhiệm dân sự

Bảo hiểm mua dễ, Bồi thường khó đòi

Bồi thường chỉ có một nửa số tiền

Tổng công ty cổ phần bảo hiểm Bảo Long trong mắc nhiều sai phạm, đặc biệt việc chi trả bồi thường theo như kết luận thanh tra năm 2016 của Bộ Tài chính.

Cụ thể, hồ sơ bồi thường của Hợp tác xã Việt Thắng, sau khi gặp tai nạn bị thiệt hại, được đền 11 triệu đồng, trong khi đó theo quy định phải được 13 triệu đồng. Hồ sơ bồi thường của chủ xe Lê Văn H., mức độ thiệt hại theo báo cáo có 1 người chết, số tiền bồi thường được quy định 45 triệu đồng, nhưng chủ xe này chỉ nhận được tiền bồi thường 35 triệu đồng; hay như trường hợp chủ xe Võ Thành Nam có 1 người bị thương theo quy định số tiền bồi thường anh Nam được nhận 16,5 triệu đồng, nhưng Bảo Long chỉ đền bù 10,5 triệu đồng.

Thanh tra Bộ Tài chính chỉ ra 6 hồ sơ Bảo Long bồi thường tài sản bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự chủ xe cơ giới không đúng mức trách nhiệm quy định tại Thông tư 151 của Bộ Tài chính. Qua đó, dẫn đến bồi thường thiếu cho khách hàng tổng số tiền hơn 79 triệu đồng. Có 7 hồ sơ bồi thường, Bảo Long áp dụng mức chế tài bồi thường vật chất xe cơ giới không đúng quy tắc điều khoản sản phẩm bảo hiểm với số tiền hơn 31 triệu đồng.

Dài cổ đợi chi trả bồi thường bảo hiểm

Theo quy tắc điều khoản bảo hiểm xe cơ giới do Bảo Long ban hành, thời hạn giải quyết trong vòng 15 ngày kể từ ngày nhận được hồ sơ bồi thường đầy đủ, hợp lệ và không quá 30 ngày trong trường hợp phải xác minh hồ sơ nhưng nhiều khách hàng đợi dài cổ mới nhận được tiền bồi thường.

Đơn cử trường hợp của anh Lâm Hồng Phúc, xe bị tổn thất ngày 12.1 và Công an Q.7 (TP.HCM) đã có kết luận điều tra, giải quyết tai nạn giao thông ngày 20.1 nhưng đến ngày 25.3 khách hàng mới nhận được tiền bồi thường. Trường hợp của ông Nguyễn Thanh Hải còn dai dẳng, mòn mỏi hơn. Ông Hải bị tổn thất xe ngày 1.2.2015, dù lập tức thông báo tai nạn và yêu cầu bồi thường ngay trong ngày, biên bản giám định thiệt hại cũng được lập vào ngày 3.2.2015 nhưng đến ngày 31.7.2015, tức hơn 5 tháng sau Bảo Long mới chi trả tiền bồi thường.

Xem thêm:

Tư vấn bồi thường bảo hiểm
Bồi thường bảo hiểm tài sản
Bảo hiểm tài sản
Bảo hiểm ôtô
Bồi thường bảo hiểm trách nhiệm dân sự

Gian nan đòi bảo hiểm bồi thường

Khách hàng thường phải mất rất nhiều thời gian chờ đợi được bồi thường bảo hiểm, nhiều thủ tục rườm rà và không được sự trợ giúp của các công ty bảo hiểm. Không ít trường hợp cả khách hàng và công ty bảo hiểm phải đưa nhau ra tòa để giải quyết.

 Gian nan

Ông Lê Huy, trú tại số nhà 41, ngõ 260, Trung Phụng, Đống Đa, Hà Nội, là chủ xe ôtô Honda Civic mang BKS 30Y – 4917. Ông Huy mua bảo hiểm vật chất cho chiếc xe trên tại Công ty cổ phần bảo hiểm PJICO theo Giấy chứng nhận bảo hiểm số 00118057, có hiệu lực từ 15 giờ ngày 7/5/2010 đến 15 giờ ngày 7/5/2011. 4 giờ sáng ngày 1/9/2010, xe của ông Huy gặp tai nạn tại cầu Vĩnh Tuy, Hà Nội, khi đó người điều khiển chiếc xe là anh Phạm Văn Hải (SN 1990).

Theo kết luận của Công an quận Long Biên, do anh Hải điều khiển xe ôtô tránh 1 ôtô khác vượt lên tạt trước đầu xe mình đã tự đâm vào thanh sắt chắn ngang cầu (lúc đó cầu đang thi công) xảy ra tai nạn, vi phạm điều 8, khoản 23 Luật GTĐB. Như vậy, theo Điểm 1.1, khoản 1, Điều 25, Quy tắc bảo hiểm kết hợp điều khoản của PJICO ban hành ngày 5/5/2009, “PJICO bồi thường cho chủ xe những thiệt hại vật chất xe xảy ra do: tai nạn bất ngờ, ngoài sự kiểm soát của chủ xe, lái xe trong những trường hợp: đâm va, lật, đổ, hỏa hoạn, cháy, nổ, các vật thể khác tác động lên xe cơ giới”. Như vậy, vụ tai nạn thuộc phạm vi bồi thường.

Ông Huy cho biết: “Mặc dù tôi đã cung cấp đầy đủ hồ sơ yêu cầu PJICO bồi thường thiệt hại theo quy định nhưng hơn 2 năm kể từ khi gặp nạn, PJICO không có bất kỳ một văn bản nào trả lời về giải quyết bồi thường thiệt hại cho tôi. Chỉ đến khi vụ việc được đưa ra công luận, ngày 11/9/2012, tức là 2 năm 10 ngày sau vụ tai nạn, PJICO mới có Công văn số 208/2012/PJICOHN/XCG gửi cho tôi nhưng từ chối bồi thường với lý do: Căn cứ vào biển hạn chế tốc độ tối đa cho phép tại nơi xảy ra tai nạn là 15 km/h; khoảng cách từ đầu cầu tới điểm va chạm là 47 m, tương đương khoảng thời gian 11,28 giây, nếu là lái xe giật mình điều khiển lái xe mất hơn 11 giây là không thể xảy ra…” .

Trung sỹ Đào Tuấn Anh, Đội CSGT – Trật tự – Phản ứng nhanh – Công an Tp. Hà Nội, người lập biên bản vụ TNGT trên cho biết: Chúng tôi đã có văn bản kết luận việc lái xe gây tai nạn là hệ quả trực tiếp việc tránh xe khác vượt lên tạt trước đầu xe mình, được xem là tình thế cấp thiết được pháp luật bảo vệ. Trong trường hợp này tất cả các lái xe tỉnh táo cũng sẽ lựa chọn cách như anh Hải… Sau gần 3 năm tốn nhiều công sức, thời gian, thậm chí phải nộp hồ sơ, án phí ra tòa án, đến tháng 4/2013, ông Huy mới được PIJICO đền bù 60 triệu đồng, bằng 1/3 tổng số tiền thiệt hại 180 triệu đồng mà ông phải chi trả cho gara Honda…

Với kiểu đền bù thiệt hại theo kiểu hành xác như vậy, khách hàng mòn mỏi chờ đợi, mất nhiều thời gian và công sức đi lại, nhưng khi được công ty bảo hiểm giải quyết thì số tiền bồi thường lại không hề thỏa đáng… Đó là chưa kể đến nhiều trường hợp khách hàng ở tỉnh xa phải ăn chực, nằm chờ, nhân viên bảo hiểm có thái độ bất hợp tác… Phải chăng, đây là một trong những lý do khiến khách hàng Việt không mặn mà gì tới việc mua bảo hiểm cho xe, cho dù chiếc xe chính là tài sản lớn nhất của họ.

Bị từ chối bồi thường vì…doanh nghiệp bán bảo hiểm trái luật

Theo các thông tư 126/2008/TT-BTC, 103/2009/TT-BTC, 151/2012ATT-BTC của Bộ Tài chính ban hành thì doanh nghiệp bảo hiểm phải bán đúng giá và không được khuyến mãi sản phẩm bảo hiểm xe máy bắt buộc dưới mọi hình thức. Bộ Tài chính quy định giá bán bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe máy là 66.000 đồng/năm; trong đó, 60.000 đồng là phí bảo hiểm, 6.000 đồng là tiền thuế GTGT mà doanh nghiệp bảo hiểm phải nộp ngân sách. Nhưng gần đây nhiều người dân ở Hà Nội và Tp. Hồ Chí Minh đã mua bảo hiểm xe máy với giá khuyến mãi siêu rẻ chỉ 20 – 30 nghìn đồng.

Ông Phùng Đắc Lộc, Tổng thư ký Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam cho biết: Việc các doanh nghiệp ủy quyền cho đại lý bán bảo hiểm khuyến mãi là hoàn toàn sai luật kinh doanh bảo hiểm. Hiện có 3 cách mà doanh nghiệp bảo hiểm được phân phối bảo hiểm gồm: doanh nghiệp bảo hiểm bán trực; bán qua môi giới và bán qua đại lý. Riêng hình thức bán qua đại lý thì đòi hỏi phải có giấy chứng nhận và chứng chỉ đào tạo đại lý do Bộ Tài chính thẩm định. Các nhân viên bán bảo hiểm phải qua đào tạo và qua thi tuyển do chuyên viên của Bộ Tài chính coi thi và chấm thi.

Ngoài ra, việc các đại lý, doanh nghiệp tuyển dụng nhân viên bán bảo hiểm không yêu cầu về kinh nghiệm, chuyên môn, nghiệp vụ… cũng sai quy định, vi phạm luật kinh doanh bảo hiểm. Ông Lộc cũng thừa nhận, hiện Bộ Tài chính đã có quy định các nhân viên bán bảo hiểm xe máy phải qua lớp học 48 giờ, tuy nhiên do những dễ dãi của bên bán bảo hiểm và cả phía khách hàng nên hiện vẫn có nhiều nhân viên bán bảo hiểm chỉ là sinh viên, người rảnh rỗi việc, không có trình độ và am hiểu về bảo hiểm để tư vấn cho khách hàng tạo kẽ hở cho doanh nghiệp bảo hiểm lách luật.

Chính vì không được tư vấn rõ ràng, không ít những trường hợp khách hàng mua bảo hiểm cứ đinh ninh mình được bồi thường nhưng khi làm việc với doanh nghiệp bảo hiểm mới biết trường hợp của mình nằm trong phạm vi loại trừ bảo hiểm, không nằm trong diện được đền bù.

Bồi thường bảo hiểm: Rất nhanh và rất lâu

Nhìn lại những sự kiện bảo hiểm, trong khi nhiều trường hợp, nhà bảo hiểm nhanh chóng tạm ứng chi trả bồi thường bảo hiểm cho khách hàng, thì cũng có không ít thiệt hại, phải mất cả chục năm khách hàng mới có được phán quyết chung thẩm.

1 Ngày 11/5 vừa qua, tại Quảng Trị, đã xảy ra một tai nạn thương tâm giữa xe ô tô tải và xe ô tô 7 chỗ, khiến 4 người tử vong, 1 người bị thương.

Ngay sau vụ tai nạn xảy ra, lực lượng cảnh sát giao thông Công an huyện Vĩnh Linh và Công an tỉnh Quảng Trị, đại diện Công ty Bảo hiểm PJICO Quảng Trị đã có mặt ngay lập tức tại hiện trường để xử lý vụ tai nạn, phân luồng giao thông và giám định hiện trường.

Và chỉ hai ngày sau, ngày 13/5, PJICO Quảng Trị đã chi trả bồi thường tạm ứng cho 4 gia đình có người tử vong trong vụ tai nạn nói trên là 15 triệu đồng/nạn nhân tử vong và 5 triệu đồng/người bị thương.

Trước PJICO, ngày 12/5, một nhà bảo hiểm khác, Bảo hiểm Quân đội MIC, bên cung cấp dịch vụ bảo hiểm dân sự và vật chất, tai nạn lái, phụ xe và người ngồi trên xe đã đến thăm hỏi, động viên, chia buồn và tạm ứng chi bồi thường cho các gia đình có người tử nạn với 10 triệu đồng/gia đình.

2 Tháng 12/2011, con tàu định mệnh Vinalines Queen mang theo 54.400 tấn quặng Nickel và 23 thuyền viên đi từ Indonesia sang Trung Quốc đã gặp sự cố và chìm dưới độ sâu 5.000 mét gần Philippines. Chỉ có 1 thuyền viên sống sót.

Một số nhà bảo hiểm trong nước và nước ngoài đã cung cấp các dịch vụ bảo hiểm cho con tàu này. Trong đó, có ABIC cung cấp bảo hiểm thân tàu với mức trách nhiệm lên tới 27 triệu USD và PVI bảo hiểm tai nạn con người với mức trách nhiệm tối đa là 25.000 USD.

Ngay sau khi có những tin tức ban đầu về sự cố tàu Vinalines Queen, ngày 30/12/2011, PVI đã liên hệ với Vinalines đề nghị cùng với Vinalines chia sẻ và hỗ trợ gia đình các thuyền viên bị nạn.

Đến ngày 5/1/2012, PVI đã tạm ứng chi trả bảo hiểm cho 22 thuyền viên mất tích của tàu Vinalines Queen với tổng số tiền là 4,4 tỷ đồng.

3 Tuy nhiên, không phải sự kiện bảo hiểm nào, thiệt hại nào, nhà bảo hiểm cũng “nhanh nhảu” như vậy.

Đầu năm 2013, CTCP Dịch vụ thương mại và du lịch Trung ương (Công ty Thương mại) thuê Công ty Vũ Gia Nguyên vận chuyển 870 tấn hàng bằng đường thủy từ cảng Nhà máy Xi măng Hạ Long (Quảng Ninh) đến cảng sông Hàn (Đà Nẵng).

Công ty Thương mại mua bảo hiểm cho số hàng hóa này tại Bảo hiểm Hàng không và Công ty Vũ Gia Nguyên mua bảo hiểm trách nhiệm tại Bảo hiểm Xuân Thành, Công ty Hợp Thành là đơn vị cho Công ty Vũ Gia Nguyên thuê tàu.

Khi tàu gần đến Đà Nẵng thì gặp mưa to, gió lớn, sóng mạnh lên bất thường làm gãy một phần be mạn trái phía mũi tàu, gãy giá đỡ nêm bạt hầm hàng, gãy ống thông hơi. Tổng số thiệt hại được xác định là hơn 200 triệu đồng. Tuy nhiên, khi Công ty Thương mại đòi bồi thường thì bên vận chuyển là Công ty Vũ Gia Nguyên từ chối, vì cho rằng đây là sự cố bất khả kháng.

Vụ tranh chấp được đưa ra Tòa án và sau 2 cấp xét xử, vào cuối năm 2013, Công ty Thương mại mới đạt được bản án có hiệu lực pháp luật. Theo đó, cấp phúc thẩm xác định sự cố gió mạnh lên cấp 5, sóng mạnh không phải là sự cố bất khả kháng và buộc đơn vị vận chuyển phải bồi thường. Như vậy, trong tranh chấp có liên quan đến 2 nhà bảo hiểm, chỉ còn một bên với bảo hiểm trách nhiệm chủ tàu.

4 Nhưng có lẽ thời gian một năm cho tranh chấp liên quan bảo hiểm có thể vẫn còn là khá nhanh.

Trận mưa to gây ngập lớn ở Hà Nội vào tháng 7/2012 đã khiến một chiếc Mercedes Benz 550 chết máy giữa phố Lý Thường Kiệt. Chiếc xe này đã được mua bảo hiểm tại Bảo hiểm AAA với mức trách nhiệm cao nhất là 4,35 tỷ đồng. Do đó, sau khi xảy ra sự cố, AAA và chủ xe quyết định đưa xe về gara lập biên bản, xem xét tình trạng xe và đưa ra hướng xử lý.

Theo đánh giá của gara sẽ có 2 hướng xử lý, thứ nhất, nếu xử lý theo đúng tiêu chuẩn của Hãng sẽ phải thay mới tổng thành máy với chi phí lên tới 2,1 tỷ đồng. Còn nếu đưa đến gara khác sửa chữa theo hướng hàn block máy (hàn bên ngoài đại lý của Mercedes Benz), chi phí sẽ thấp hơn, nhưng không có bảo hành, không theo đúng tiêu chuẩn của Hãng. Tất nhiên, khách hàng không chấp nhận hướng sửa chữa này, bởi theo hợp đồng bảo hiểm, thì AAA phải chịu trách nhiệm bồi thường theo tiêu chuẩn của Hãng Mercedes.

Không đạt được sự thống nhất về bồi thường, các bên đã mời cơ quan giám định của Bộ Công an. Kết quả giám định cho thấy, nguyên nhân tổn thất là do xe đi vào vùng ngập nước, nước vào xi lanh trong khi động cơ vẫn đang hoạt động dẫn đến hư hỏng và không đủ cơ sở đưa ra kết luận xe được khởi động lại sau khi chết máy. Điều đó có nghĩa, thiệt hại nằm trong phạm vi bảo hiểm.

Không muốn bồi thường hơn 2 tỷ đồng khi chỉ thu được 83,7 triệu đồng phí bảo hiểm, AAA đã mời thêm giám định độc lập Crawford và kết quả giám định là: thiệt hại của động cơ là do thủy kích làm chết máy trong vùng ngập nước, sau đó động cơ được khởi động lại khiến tay biên bị gãy, thuộc trường hợp ngoại trừ. Bảo hiểm AAA chỉ có trách nhiệm bồi thường 48,3 triệu đồng.

Cuối cùng, hai bên đưa nhau ra tòa án để giải quyết. Ở cấp sơ thẩm, AAA đề nghị tòa sơ thẩm trưng cầu giám định lại, nhưng không được chấp nhận và quyết định kết quả giám định của Bộ Công an được xem là bắt buộc với cả hai bên. Như vậy, AAA bị buộc bồi thường cho khách hàng 2,74 tỷ đồng. Tuy nhiên, khách hàng vẫn chưa nhận được tiền bồi thường bởi AAA kháng cáo.

Đến tháng 1/2014, bản án phúc thẩm mới sửa án sơ thẩm, chấp nhận đơn khởi kiện của chủ xe và chỉ sửa phần miễn thường 3 triệu đồng.

Như vậy, gần 2 năm kể từ sau sự kiện bảo hiểm, khách hàng mới đạt được bản án có hiệu lực pháp luật để buộc nhà bảo hiểm phải bồi thường dù chưa tính đến thời gian chờ đợi thi hành án. Không chỉ thế, trong thời gian giải quyết tranh chấp, chiếc xe không thể sử dụng, bởi phải giữ nguyên hiện trạng chờ phán quyết của tòa.

5 Thế nhưng, còn rất nhiều tranh chấp bảo hiểm đã không kết thúc ở cấp phúc thẩm, mà còn kéo dài nhiều năm với nhiều phiên tòa. Không phải do DN bảo hiểm cố ý mà vấn đề xác định nguyên nhân thiệt hại vô cùng khó khăn.

Tháng 12/2003, Bảo hiểm PJICO ký hợp đồng cung cấp dịch vụ bảo hiểm “mọi rủi ro thân tàu”, bảo hiểm mọi rủi ro chiến tranh, bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ tàu cho tàu Trung Dũng 17 với Công ty TNHH Vận tải biển Trung Dũng. Bên được bảo hiểm là Công ty cho thuê tài chính I thuộc Agribank, đơn vị cho Công ty Trung Dũng thuê tàu. Thời hạn bảo hiểm là 36 tháng, giới hạn bảo hiểm là 1 tỷ đồng. Công ty Trung Dũng đã nộp đủ phí bảo hiểm và được cấp giấy chứng nhận bảo hiểm.

Đến tháng 7/2005, tàu Trung Dũng 17 rời cảng Sài Gòn đến cảng Hải Phòng. Khi đến vùng biển Phú Yên thì xảy ra tai nạn đâm va với một tàu khác.

Cảng vụ Quy Nhơn đã đưa ra kết luận về vụ tai nạn như sau: nguyên nhân trực tiếp là do hai tàu đã tổ chức cảnh giới không tốt, không xác định được có nguy cơ va chạm, nên không tránh va đúng quy tắc; nguyên nhân gián tiếp là do tàu Trung Dũng 17 bố trí sỹ quan boong có bằng cấp không phù hợp với tàu.

Phía Công ty Trung Dũng đã nhiều lần yêu cầu PJICO bồi thường, nhưng nhà bảo hiểm này từ chối. Sau một năm kể từ khi xảy ra tai nạn, không thể thỏa thuận với PJICO về bồi thường, Công ty Trung Dũng đã đệ đơn khởi kiện.

Đến năm 2007, ở cấp sơ thẩm, bản án chấp nhận đơn khởi kiện của Công ty Trung Dũng và Công ty Cho thuê tài chính I – Agribank, buộc PJICO phải bồi thường.

Không chấp nhận kết quả này, PJICO kháng cáo và bản án phúc thẩm đã chấp nhận kháng cáo của nhà bảo hiểm, sửa án sơ thẩm, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Tháng 8/2009, Viện trưởng Viện KSND tối cao ra quyết định kháng nghị bản án phúc thẩm.

Hai năm sau, tại Quyết định giám đốc thẩm số 11/2011/KDTM-GĐT ngày 17/8/2011, Hội đồng thẩm phán TAND Tối cáo đã quyết định hủy án phúc thẩm, giao tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại Hà Nội xét xử lại.

Như vậy, trong vụ án này, nguyên đơn đã phải chờ đợi 6 – 7 năm kể từ ngày tai nạn xảy ra để có được quyết định chung thẩm.

Nhưng đây không phải là ví dụ duy nhất về hành trình ròng rã đòi bồi thường của khách hàng. Chỉ nhìn qua những vụ án được các cơ quan tiến hành tố tụng rút ra để làm kinh nghiệm trong hoạt động tố tụng sẽ thấy, số lượng các vụ án phải trải qua cấp giám đốc thẩm để rồi xét xử lại không ít. Và trong thời gian đó, khách hàng cứ “dài cổ”… chờ.